Redakcja SAT 
Spis treści
Zgodnie z Ustawą o dostępności cyfrowej z dnia 4 kwietnia 2019 r., podmioty publiczne mają obowiązek zapewnienia inkluzywnych stron internetowych i aplikacji mobilnych. Treści cyfrowe powinny uwzględniać potrzeby starszych oraz osób z niepełnosprawnością. Sposobem na dostosowanie serwisów internetowych do obowiązujących przepisów jest wykonanie audytu dostępności strony. Omawiamy, na czym polega i w jaki sposób należy wykorzystać uzyskane w jego trakcie informacje.
Czym jest audyt dostępności strony internetowej?
Audyt dostępności strony internetowej to proces oceny serwisu pod kątem jego przystępności do użytkowników. Przeprowadzany jest na podstawie międzynarodowych wytycznych WCAG 2.1 (Web Content Accessibility Guidelines), które określają standardy dostępności treści internetowych pod względem postrzegalności, zrozumiałości, solidności i funkcjonalności. Audyt pozwala zidentyfikować bariery utrudniające korzystanie ze strony czy aplikacji.
Dlaczego warto wykonywać audyty?
Czasami nawet pozornie nieistotne błędy mogą uniemożliwiać osobom z niepełnosprawnością załatwienie danej sprawy online. Wystarczy wyobrazić sobie sytuację, że instrukcja korzystania z e-usługi ma formę filmu video bez napisów. Osoba z niepełnosprawnością słuchu nie może przez to dowiedzieć się, jak prawidłowo złożyć wniosek. Musi poprosić o pomoc asystenta, który przekaże niezbędne informacje.
Regularne przeprowadzanie audytów dostępności pozwala wyeliminować tego typu problemy. Dzięki nim więcej osób może samodzielnie skorzystać z oferowanych e-usług.
W przypadku podmiotów publicznych audyt zapewnia zgodność z Ustawą o dostępności cyfrowej. Posiadanie raportu z audytu potwierdza wdrożenie wytycznych WCAG, tym samym chroni administratora przed ewentualnymi karami za niedostosowanie serwisu do obowiązujących standardów.
Prywatne firmy zapewniające dostępne strony otwierają się na nową grupę odbiorców. Dzięki temu liczba ich klientów może wzrosnąć. Poza tym, zapewniając inkluzywną domenę, przedsiębiorstwa poprawiają swój wizerunek.
Rodzaje audytów dostępności strony
Audyt dostępności może być przeprowadzany na różne sposoby – wśród możliwych opcji są audyty eksperckie oraz testy z udziałem osób z niepełnosprawnością. Audyt ekspercki wykonują specjaliści ds. dostępności cyfrowej. Taki audyt obejmuje szczegółową ocenę techniczną i funkcjonalną serwisu.
Analizy z udziałem testerów realizowane są przy pomocy osób z różnymi niepełnosprawnościami. Użytkownicy badania testują stronę w rzeczywistych warunkach. Na przykład: tester z niepełnosprawnością wzorku może otrzymać zadanie wejścia w zakładkę „Kontakt”, znalezienia formularza, wypełnienia danych i wysłania zgłoszenia. Jeśli w trakcie czynności napotka na problem, identyfikuje to jako barierę do usunięcia.
Jak wykorzystać raport dostępności cyfrowej?
Raport z audytu dostępności dostarcza informacje na temat wykrytych niezgodności oraz rekomendacje dotyczące sposobu ich usunięcia. Jeśli raport wskazuje na błędy, należy niezwłocznie wprowadzić odpowiednie modyfikacje na stronie, aby poprawić jej dostępność. Dlatego ważne jest to, aby dokument zawierał precyzyjnie opisane nieprawidłowości (uporządkowane według priorytetu istotności), ich uzasadnienie w oparciu o wytyczne WCAG i informacje, w jakim miejscu na stronie występują błędy.
W przypadku, gdy raport potwierdza pełną zgodność z wytycznymi WCAG, warto zachować go jako dokument potwierdzający spełnienie standardów dostępności. Taki raport stanowi zabezpieczenie przed ewentualnymi karami z powodu nieuzasadnionych skarg na brak dostosowania serwisu do obowiązujących przepisów.
Audyt dostępności – dobre praktyki
Regularne badanie dostępności strony internetowej to najlepszy sposób na zapewnienie jej zgodności ze standardami WCAG. Aby audyt był skuteczny, warto przestrzegać zaleceń.
Jak często przeprowadzać audyt?
Audyt dostępności powinien być wykonywany co najmniej raz w roku, aby na bieżąco identyfikować ewentualne niezgodności, eliminować je i aktualizować deklarację dostępności. Jednak w wielu przypadkach warto przeprowadzać go częściej.
Kiedy koniecznie należy przeprowadzić audyt?
- Po przebudowie strony – każda zmiana w układzie witryny, dodanie nowych podstron czy przebudowa menu nawigacyjnego może wpłynąć na dostępność.
- Po dodaniu nowych funkcjonalności – np. wprowadzeniu chatbotów, interaktywnych formularzy czy narzędzi do rejestracji użytkowników. Warto upewnić się, że działają one poprawnie z technologiami asystującymi.
- Po aktualizacji CMS lub wtyczek – zmiany w oprogramowaniu mogą nieoczekiwanie wprowadzić błędy dostępności, np. usunąć alternatywne opisy obrazów czy zmienić sposób nawigacji klawiaturą.
- Przed uruchomieniem nowej wersji strony – zanim nowa odsłona serwisu zostanie udostępniona użytkownikom, warto przetestować ją pod kątem zgodności z WCAG.
- W odpowiedzi na zgłoszenia użytkowników – jeśli osoby korzystające ze strony informują o trudnościach, warto natychmiast zweryfikować ich zgłoszenia i przeprowadzić audyt w tych obszarach.
Wdrażanie zmian po audycie
Samo przeprowadzenie audytu to dopiero pierwszy krok. Najważniejsze jest wdrożenie rekomendowanych zmian. Dobrą praktyką jest tworzenie harmonogramu poprawek i priorytetyzowanie ich według skali problemu – błędy krytyczne powinny być usuwane w pierwszej kolejności.
Alternatywa dla audytów – czy istnieje?
Każda zmiana na stronie internetowej, nawet tak niewielka jak publikacja nowego artykułu blogowego, może wywoływać błędy wpływające na dostępność. Dlatego warto rozważyć korzystanie z platform dostępności cyfrowej (np. SAT). Takie narzędzia automatycznie monitorują stronę, identyfikują potencjalne problemy i dostarczają rekomendacji dotyczących ich naprawy, co pozwala na bieżąco utrzymywać wysoki standard dostępności bez konieczności zlecania zewnętrznych audytów po każdej zmianie.
Analizować strony pod kątem dostępności powinni wszyscy właściciele stron – zarówno podmioty publiczne, jak i firmy. W ten sposób stopniowo będzie można ograniczać zjawisko wykluczenia cyfrowego.
